Cách trao quà: lúc nào, chỗ nào, và nói gì
Cùng một món quà, cách trao khác nhau cho ra cảm nhận khác hẳn. Đây là phần không tốn thêm đồng nào mà ảnh hưởng nhiều hơn việc chọn món.
Thời điểm: đừng để sát nút
Với quà Tết, tặng vào những ngày cuối trước nghỉ là lúc ai cũng bận và quà dễ bị nhận vội, đặt xuống rồi quên.
Tặng sớm hơn một hai tuần thì người nhận có thời gian để ý tới nó, và cũng tránh cảnh cả phòng cùng dồn vào một buổi chiều.
Với dịp cá nhân như sinh nhật thì ngược lại — nên đúng ngày hoặc gần ngày, vì tặng sớm quá làm mất tính dịp.
Trao riêng hay trao công khai
Đây là quyết định quan trọng nhất, và tùy loại quà:
- Quà tập thể — nên trao công khai, có mặt mọi người. Đó là ý nghĩa của nó.
- Quà cá nhân cho sếp — nên trao riêng và gọn. Trao trước mặt đồng nghiệp dễ tạo cảm giác so bì hoặc bị hiểu là muốn cho người khác thấy.
- Quà cảm ơn sau một việc cụ thể — riêng, nhẹ, và ngắn.
Nguyên tắc gọn: quà càng cá nhân thì càng nên trao riêng.
Chỗ trao
Vài điều thực tế:
- Không trao giữa lúc người ta đang bận — đang họp xong vội ra, đang xử lý việc gấp. Quà lúc đó thành thứ phải cầm.
- Không trao ở chỗ đông người qua lại nếu là quà cá nhân.
- Nếu để trên bàn thì nên kèm một dòng ghi rõ của ai — quà không tên trên bàn làm việc là tình huống khó xử.
Nói gì khi trao
Phần nhiều người lúng túng nhất, và câu trả lời là: ngắn.
Một hai câu là đủ:
- Nói rõ dịp — "nhân dịp Tết", "chúc mừng anh chị".
- Nếu có lý do cụ thể thì nói cụ thể — cảm ơn về việc gì, chứ không phải "cảm ơn về mọi thứ".
- Rồi dừng lại.
Điều nên tránh: giải thích dài về món quà, kể giá, hoặc nói những câu hạ thấp món mình tặng như "cũng chẳng đáng gì". Câu đó nghe khiêm tốn nhưng thực ra bắt người nhận phải khen lại.
Tấm thiệp: phần đáng giá nhất
Với quà công sở, một dòng viết tay thường được nhớ lâu hơn món quà.
Vài điều làm nó có sức nặng:
- Viết tay, dù chữ không đẹp.
- Cụ thể — nhắc một việc thật thay vì lời chúc chung chung.
- Ngắn — vài dòng là đủ; thiệp dài thành ra khó đọc và khó phản hồi.
- Ký tên rõ — nhất là khi sếp nhận nhiều quà cùng lúc.
Với quà tập thể, thiệp có chữ ký của mọi người là thứ nhiều người giữ lại rất lâu — hơn cả món quà.
Khi quà bị từ chối
Chuyện này xảy ra và thường không liên quan tới cá nhân mình. Nhiều nơi có quy định nội bộ về nhận quà, và người nhận buộc phải từ chối.
Cách xử:
- Nhận lại nhẹ nhàng, không nài, không hỏi lý do.
- Đừng để lại trên bàn sau khi đã bị từ chối — điều đó đặt người ta vào thế khó hơn.
- Đừng nhắc lại ở lần gặp sau.
Nếu muốn thể hiện sự cảm kích mà quà không phù hợp, một lời cảm ơn cụ thể — nhất là nói trước mặt người khác — thường có giá trị hơn.
Nhận quà: phía bên kia
Vài điều khi mình là người nhận:
- Cảm ơn ngay, dù chưa mở.
- Mở sau nếu đang đông người — trừ khi người tặng muốn mình mở ngay.
- Nhắc lại sau vài ngày nếu đã dùng tới — "hôm nọ tôi dùng cái anh chị tặng" là câu người tặng rất vui khi nghe.
Điểm cuối là thứ ít người làm mà hiệu quả nhất trong việc giữ quan hệ.
Khi tặng qua nhiều cấp
Trong công ty lớn, đôi khi phải tính cả việc tặng ai và không tặng ai. Vài điều giúp tránh khó xử:
- Nhất quán trong cùng một cấp — tặng người này mà bỏ người kia cùng cấp là điều dễ bị để ý nhất.
- Cấp trên trực tiếp trước, rồi mới tính tới cấp cao hơn nếu có quan hệ công việc thật.
- Không tặng vượt cấp một cách nổi bật — điều đó có thể khiến cấp trên trực tiếp khó xử.
Một điều đáng nhớ hơn cả bài này
Quà tặng trong công việc là thứ đi kèm quan hệ, không phải thứ tạo ra quan hệ. Món quà chỉn chu làm quan hệ tốt sẵn thêm ấm; nó không sửa được quan hệ đang có vấn đề, và cũng không mua được sự tin cậy.
Nên nếu phải chọn giữa đầu tư vào món quà và đầu tư vào việc làm cho tốt, thì lựa chọn thứ hai gần như luôn cho kết quả lâu dài hơn — và đó cũng là điều người nhận thật sự để ý.