Lời chúc qua tin nhắn: khi nào đủ, khi nào không

Hai bài trước nói gói quà và viết thiệp, và cách viết thiệp cho người mình không thân. Bài này nói hình thức phổ biến nhất hiện nay: lời chúc gửi qua tin nhắn.

Nó tiện và nhanh, nhưng chính vì nhanh mà nó dễ thành thứ ai cũng gửi và không ai nhớ.

Khi tin nhắn là đủ

• Dịp chung, nhiều người cùng nhận: lễ tết, ngày kỷ niệm công ty.
• Quan hệ công việc bình thường, không thân thiết đặc biệt.
• Người ở xa mà gặp mặt không thực tế.
• Chúc mừng chuyện nhỏ: hoàn thành một việc, một tin vui thường ngày.
• Khi họ đang bận — tin nhắn không đòi người ta phải trả lời ngay.

Khi tin nhắn là không đủ

1. Chia buồn — nên gọi, và nếu ở gần thì nên tới. Tin nhắn chia buồn gửi hàng loạt là thứ người nhận nhận ra ngay.
2. Người ốm nặng hoặc nằm viện: một cuộc gọi ngắn hơn hẳn một tin nhắn dài.
3. Chuyện lớn trong đời họ: cưới hỏi, nghỉ hưu, con cái đỗ đạt — nên nói trực tiếp nếu gặp được.
4. Cảm ơn chuyện lớn: ai đó giúp mình việc đáng kể thì nhắn là chưa đủ.
5. Xin lỗi — gần như luôn nên nói trực tiếp hoặc ít nhất là gọi.

Viết cho khỏi sáo

• Nhắc một chi tiết cụ thể là cách nhanh nhất để tin nhắn không giống tin nhắn hàng loạt.
• Ngắn mà riêng hơn dài mà chung: hai câu có tên và có việc cụ thể, hơn một đoạn văn hoa mỹ.
• Đừng dùng nguyên mẫu chép trên mạng — người nhận đã đọc chính câu đó từ năm người khác.
• Xưng hô cho đúng, và kiểm lại tên trước khi gửi.
• Bỏ bớt biểu tượng cảm xúc trong quan hệ công việc chưa thân.

Mấy lỗi hay gặp

• Gửi nhầm tên — lỗi kinh điển khi sao chép tin nhắn; đọc lại một lượt trước khi bấm gửi.
• Gửi vào nhóm chung nội dung định gửi riêng.
• Gửi lúc nửa đêm: hẹn giờ hoặc để sáng hôm sau.
• Gửi trước cả ngày cho chắc, rồi thành ra sai dịp.
• Gửi tin chúc kèm luôn một đề nghị công việc — câu chúc lúc đó chỉ còn là lời mở đầu.

Thiệp điện tử

• Hợp cho dịp chung và cho nhóm nhiều người.
• Tránh loại có nhạc tự phát hoặc ảnh động rối mắt — nhiều người mở trong giờ làm.
• Kèm một dòng viết tay của mình, đừng gửi nguyên mẫu có sẵn.
• Kiểm trên điện thoại trước khi gửi: phần lớn người nhận mở bằng điện thoại.
• Đừng bắt người ta phải đăng ký hay bấm nhiều lần mới xem được.

Nhóm chat công ty

• Chúc trong nhóm là chúc công khai — hợp với dịp chung, không hợp với chuyện riêng của một người.
• Đừng mở màn một chuỗi bắt cả phòng phải nhắn theo cho đủ mặt.
• Nếu đã chúc trong nhóm thì nhắn riêng thêm một câu cho người mình thật sự muốn chúc.
• Không nhắc tên người vắng mặt theo kiểu đùa; trong nhóm đông thì câu đùa dễ đi xa.

Chuyện riêng tư

• Đừng chúc mừng chuyện chưa được công bố: có thai, sắp cưới, sắp chuyển việc.
• Nghe được từ người khác thì càng nên im cho tới khi chính họ nói ra.
• Không gửi ảnh chụp màn hình tin nhắn riêng của người khác vào nhóm.
• Không hỏi chuyện gia đình kèm trong lời chúc công việc.

Kết hợp với quà

1. Quà gửi tới trước, tin nhắn theo sau — để họ biết món đó từ đâu.
2. Tin nhắn nên nhắc món quà một cách nhẹ, không kể giá và không kể công tìm mua.
3. Thiệp giấy kèm trong hộp vẫn hơn với món trao tận tay; tin nhắn chỉ là thêm.
4. Gửi xong đừng hỏi đã nhận chưa quá sớm — đợi vài ngày nếu là hàng chuyển phát.

Ngôn ngữ và chính tả

• Đọc lại một lượt trước khi gửi — lỗi chính tả trong lời chúc gửi cấp trên để lại ấn tượng lâu.
• Tắt gõ tắt và tự sửa từ khi viết tên riêng; điện thoại hay sửa tên thành từ khác.
• Đừng viết tắt trong tin nhắn gửi người lớn tuổi hơn hoặc quan hệ chưa thân.
• Một dấu chấm cuối câu cũng làm tin nhắn nghiêm túc hơn một chút.

Trả lời lời chúc

• Trả lời ngắn cũng được, nhưng nên trả lời — im lặng dễ bị hiểu là không quan tâm.
• Trả lời riêng từng người nếu họ nhắn riêng cho mình.
• Không cần trả lời ngay; trong một hai ngày là bình thường.
• Cảm ơn có nhắc lại nội dung họ viết cho thấy mình đã đọc thật.

Một câu chúc gửi đúng lúc và có một chi tiết riêng đáng hơn mười tin nhắn chép sẵn. Và có những dịp thì cách đúng vẫn là gác điện thoại xuống mà đi tới gặp người ta.

Câu hỏi thường gặp