Khi mình đang khó mà tới mùa quà cáp

Ba bài trước nói cách định mức chi cho quà, góp quà chung và chia tiền, và chuyện quà ít tiền mà vẫn tử tế. Bài này nói thẳng một tình huống nhiều người gặp mà ít ai nói ra: năm nay mình đang khó.

Mất việc, người nhà ốm, làm ăn thất bát, con vào năm học. Và mùa quà cáp vẫn tới đúng hẹn.

🔴 Điều rõ ràng nhất: đừng vay để tặng

• Không vay tiền, không mua trả góp, không dùng thẻ quá khả năng để mua quà biếu.
• Một món quà không đáng để mang một khoản nợ về nhà.
• Người nhận tử tế không muốn mình vay để tặng họ — nếu họ biết, phần lớn sẽ áy náy.
• Nợ vì quà cáp là loại nợ khó nói với người nhà nhất, và nó kéo dài sang cả năm sau.
• Ai gợi ý mình vay để giữ quan hệ thì nên nghe rất dè dặt.

Nhìn lại danh sách

1. Viết ra ai mình thật sự cần gửi lời chúc, không viết ra ai mình từng tặng.
2. Cắt phần tặng theo thói quen — nhiều tên trong danh sách ở đó vì năm ngoái có, không vì lý do nào khác.
3. Giữ lại vài người thật sự gần, và làm cho tử tế với mấy người đó.
4. Một danh sách ngắn mà chân thành hơn một danh sách dài mà gượng.

Những cách thay thế có giá trị thật

• Một lời chúc viết tay — viết riêng cho từng người, nhắc một chuyện cụ thể giữa hai bên.
• Một cuộc gọi hỏi thăm, nhất là với người lớn tuổi; nhiều người quý cái này hơn quà.
• Giúp một việc cụ thể: chở giúp, sửa giúp, làm hộ một việc mình giỏi.
• Món tự làm nếu mình có tay nghề — nhưng chỉ khi mình làm thật sự tốt.
• Giới thiệu một mối làm ăn hoặc một người phù hợp: thứ này có khi đáng hơn mọi món quà.

Khi cả nhóm góp quà

• Nói sớm rằng năm nay mình xin phép không góp, hoặc góp phần nhỏ.
• Không cần giải thích chi tiết: "năm nay em xin phép gửi lời chúc thôi" là đủ.
• Người tổ chức tử tế sẽ không hỏi thêm; nếu bị hỏi dồn thì đó là chuyện của họ, không phải của mình.
• Đề nghị làm phần việc khác: đi mua, gói quà, viết thiệp — góp công thay góp tiền.
• Không để tên mình lên thiệp chung nếu mình không góp, trừ khi cả nhóm đồng ý.

Nếu là người đứng ra quyên góp

• Đưa ra mức gợi ý thấp và nói rõ là không bắt buộc.
• Thu kín, đừng công khai ai góp bao nhiêu.
• Đừng nhắc đi nhắc lại người chưa góp.
• Ghi tên tất cả lên thiệp nếu cả nhóm đồng ý vậy — và hỏi trước khi làm.
• Nhớ rằng có người trong nhóm đang khó, dù họ không nói.

Nếu mình là người nhận trong năm khó của người khác

• Đừng hỏi vì sao năm nay không thấy quà, kể cả hỏi đùa.
• Nhận lời chúc như nhận một món quà, và cảm ơn đúng mực.
• Thấy ai đó đang khó thì đừng rủ góp quà lớn.
• Người quản lý nên nói trước rằng không ai phải tặng gì — một câu từ cấp trên gỡ được rất nhiều áp lực.

Lập kế hoạch cho năm sau

• Để dành mỗi tháng một khoản nhỏ thì tới mùa không phải xoay.
• Ghi lại năm nay mình chi bao nhiêu và cho ai — năm sau khỏi đoán.
• Mua sớm ngoài mùa thường rẻ hơn và không bị ép giá, lại còn được chọn kỹ.
• Đặt mức trần từ đầu năm, đừng đợi tới lúc đứng trong cửa hàng mới quyết.

Không cần thấy xấu hổ

• Ai cũng có năm khó, và người từng trải qua thì hiểu ngay.
• Quan hệ tốt không đứt vì một mùa không quà; nếu đứt thì nó vốn đã mỏng.
• Không cần kể hoàn cảnh để được thông cảm.
• Không so mình với người bày ảnh quà lên mạng — ảnh không nói được túi tiền ai.
• Người đang khó mà vẫn tặng hậu thường là người đang xoay xở phía sau; đừng lấy họ làm chuẩn.
• Sang năm khá hơn thì làm lại, chẳng ai tính sổ chuyện này.
• Lo lắng về tiền kéo dài tới mức mất ngủ thì nói với người mình tin, đừng giữ một mình.

Nói thẳng một điều

Trang này bán quà biếu. Nên nói cho rõ: một người đi vay để tặng thì không phải khách hàng mà bất cứ nơi bán hàng tử tế nào muốn có.

Năm nay khó thì để năm sau. Cửa hàng vẫn còn đó, và người thật sự quý mình cũng vậy.

Câu hỏi thường gặp