Tặng người lớn tuổi trong công việc: khác ở chỗ nào
Bài trước nói tặng theo tuổi hiểu theo nghĩa con giáp — khi nào nên và khi nào là rủi ro. Bài này nói một nghĩa khác của chữ tuổi, thực tế hơn nhiều trong công việc: người nhận lớn tuổi hơn mình một thế hệ.
Sếp lớn tuổi, khách hàng lâu năm, người sắp nghỉ hưu — khoảng cách hai ba mươi tuổi làm thay đổi khá nhiều thứ, và người trẻ đi tặng thường không thấy hết.
Nói ngay một điều để khỏi hiểu nhầm
Bài này nói về xu hướng chung, không phải luật. Người sáu mươi tuổi mê công nghệ và người ba mươi tuổi thích đồ cổ đều có thật và không hiếm.
Nên cách dùng bài này là: coi đây là mấy chỗ nên để ý, rồi quan sát chính con người cụ thể trước mặt. Mặc định theo tuổi là cái sai gốc mà bài này muốn tránh, không phải cái nó cổ vũ.
Mấy điều thường thấy
- Coi trọng cách trao hơn món được trao. Đến tận nơi, nói một câu tử tế — phần đó thường được nhớ hơn phần vật chất.
- Thích thứ dùng được lâu hơn thứ mới lạ dùng vài lần.
- Ngại đồ cần cài đặt, cần tài khoản, cần kết nối. Món quà mà phải nhờ con cháu bật hộ thì thành gánh nặng nhỏ.
- Để ý tới sự chỉn chu — gói tử tế, thiệp viết tay, không vội vàng.
- Thường không thiếu đồ, nên món có ý hơn món đắt.
Mấy chỗ dễ chạm
Đây là phần quan trọng nhất, vì người tặng gần như luôn có ý tốt mà vẫn làm người nhận chạnh lòng:
- Món ám chỉ sức khỏe — thực phẩm chức năng, đồ hỗ trợ đi lại, máy đo. Ý là quan tâm, nhưng thông điệp nhận được là "anh chị già rồi".
- Món ám chỉ nghỉ ngơi khi người ta vẫn đang làm việc hăng say.
- Đồ công nghệ kèm câu "cái này dễ lắm" — câu ấy hàm ý người kia sẽ thấy khó.
- Nhắc tới tuổi trong lời chúc, kể cả nhắc theo hướng khen.
- Nói to hơn bình thường khi trao — chuyện nhỏ nhưng để ý sẽ thấy nhiều người vô thức làm vậy.
Người sắp nghỉ hưu
Dịp này cần cẩn thận riêng, vì tâm trạng người trong cuộc thường phức tạp hơn vẻ ngoài:
- Đừng lấy chuyện nghỉ hưu làm chủ đề đùa, dù cả phòng đang vui.
- Món gợi kỷ niệm chung hợp hơn món gợi tới quãng đời sắp tới.
- Đừng đoán họ sẽ làm gì sau khi nghỉ rồi tặng theo đó; nhiều người chưa biết, và bị hỏi thì khó trả lời.
- Lời cảm ơn cụ thể về việc họ đã làm là thứ có giá trị nhất ở dịp này.
Khách hàng và đối tác lâu năm
- Giữ đúng mức của những năm trước — tăng vọt hay giảm hẳn đều được để ý.
- Nhắc tới quãng thời gian đã hợp tác trong thiệp, đây là chi tiết dễ viết mà có sức nặng.
- Người trẻ đi trao thay công ty thì nên có người quen mặt đi cùng lần đầu.
- Với người đã làm việc với công ty mình từ trước khi mình vào, đừng nói như thể mình là người quyết định mối quan hệ ấy.
Khi mình trẻ hơn nhiều
Người mới đi làm hay được giao đi trao quà, và hay lúng túng vì thấy mình không đủ vai:
- Không cần cố tỏ ra chững chạc. Nói ngắn, lễ phép, đúng việc — thế là đủ, và người lớn tuổi thường quý sự chân thật hơn sự khéo.
- Xưng hô cho đúng ngay từ đầu. Nếu không chắc thì nghe người khác trong phòng gọi thế nào rồi theo.
- Đừng khen theo kiểu bề trên, dù là khen thật — mấy câu như "chú vẫn còn nhanh nhẹn quá" nghe không như mình tưởng.
- Nói rõ mình đại diện cho ai, để người nhận biết đây là quà của công ty hay của cá nhân.
Có một điều dễ chịu mà người trẻ thường không biết: với người lớn tuổi, việc mình đích thân đến đã là phần lớn ý nghĩa rồi. Phần còn lại nhẹ hơn nhiều so với mình tưởng lúc đứng trước cửa.
Cách trao
- Hai tay khi đưa, và đưa mặt chính hướng về phía người nhận.
- Đến tận nơi nếu được, thay vì nhờ chuyển.
- Không hối người ta mở ra xem.
- Nói ngắn — một câu về lý do tặng là đủ.
- Chọn lúc người ta rảnh, đừng chen vào giữa buổi làm việc.
Mấy món thường hợp
- Đồ dùng hằng ngày làm tử tế, chất liệu bền.
- Món liên quan tới thói quen mà mình biết chắc — trà, sách, đồ làm vườn.
- Món mang dấu ấn nơi mình sống hoặc nơi công ty đóng.
- Thứ ăn được, chia được cho gia đình.
Điểm chung của cả bốn: chúng không nói gì về tuổi của người nhận cả. Và đó chính là lý do chúng thường hợp.