Trao quà trước đám đông hay trao riêng

Ba bài trước nói trao quà cho tử tế, gửi quà từ xa khi không trao tận tay, và xử lý khi quà bị từ chối hoặc trả lại. Bài này nói một lựa chọn nhỏ mà đổi hẳn ý nghĩa: trao trước mặt mọi người hay trao riêng.

Cùng một món quà, hai cách trao cho hai kết quả rất khác.

Khi trao công khai là hợp

• Quà của cả tập thể — cả nhóm góp thì cả nhóm nên có mặt.
• Dịp chung đã được công bố: tổng kết, chia tay, mừng thành tích.
• Quà mang tính ghi nhận công việc, nơi việc nói ra trước mọi người chính là phần giá trị.
• Khi mọi người đều có quà tương đương, không ai bị lẻ ra.
• Khi người nhận đã biết trước và thoải mái với chuyện đó.

Khi nên trao riêng

• Quà cá nhân từ một người — trao trước đám đông là đặt người nhận vào thế phải phản ứng.
• Quà có giá trị cao hơn mặt bằng chung: công khai dễ thành so sánh.
• Quà mang chuyện riêng: sức khoẻ, gia đình, một việc tế nhị nào đó.
• Khi chỉ mình mình tặng trong khi đồng nghiệp khác không tặng.
• Khi mình là cấp dưới trực tiếp — trao riêng giữ cho món quà khỏi bị nhìn thành chuyện khác.

Rủi ro của việc trao công khai

1. Người nhận phải cảm ơn trước mặt mọi người, dù họ chưa biết trong hộp là gì.
2. Người khác thấy và cảm thấy phải tặng theo — mình vô tình tạo ra áp lực cho đồng nghiệp.
3. Món quà bị đem ra so, và cả người tặng lẫn người nhận đều không muốn vậy.
4. Người nhận không tiện từ chối ngay cả khi quy định công ty không cho nhận.
5. Chuyện được kể lại, và kể lại thì thường sai đi.

Ở tiệc cuối năm

• Hỏi ban tổ chức xem có phần trao quà chung không trước khi tự mang quà riêng tới.
• Nếu có mục chung thì để quà của mình vào đó, hoặc gửi dịp khác.
• Không trao giữa bữa ăn khi mọi người đang nói chuyện.
• Nếu trao riêng thì chọn lúc ra về, gọn và nhẹ.
• Không chụp ảnh đăng lên nếu chưa hỏi người nhận.

Nhóm làm việc từ xa

• Không có chỗ trao tay thì gửi tới nhà — hỏi địa chỉ trước, và hỏi riêng.
• Đừng gửi bất ngờ tới nhà riêng nếu chưa từng trao đổi về chuyện đó.
• Trong cuộc họp trực tuyến thì không nên nhắc ai đã nhận quà, ai chưa.
• Quà chung cho cả nhóm thì nên giống nhau và gửi cùng đợt.
• Nhắn một câu khi quà tới nơi, đừng để người ta nhận gói hàng không rõ của ai.

Cách trao riêng cho tự nhiên

• Nói trước một câu ngắn: có chút quà, gửi anh chị.
• Trao ở chỗ không ai phải đi qua, và đừng kéo dài.
• Không giải thích nhiều về giá trị món quà.
• Để người nhận tự quyết mở lúc nào.
• Nếu họ ngại thì nói rõ mình không mong gì lại — và phải đúng như vậy.

🔴 Một ranh giới cần nhớ

• Trao riêng vì tế nhị khác hẳn trao kín vì biết là không nên.
• Nếu mình thấy cần giấu chuyện tặng, đó là dấu hiệu nên xem lại món quà chứ không phải xem lại cách trao.
• Món quà đàng hoàng thì kể ra cũng không sao, chỉ là không cần kể.
• Nơi làm việc thường có quy định về quà tặng — đọc trước, và hỏi bộ phận phụ trách nếu không rõ.
• Người nhận từ chối vì quy định thì không phải họ khó tính; đừng nài.

Quà cho người sắp nghỉ việc hoặc chuyển đi

• Đây là dịp trao công khai hợp lý nhất — cả nhóm cùng nói lời chia tay.
• Hỏi người đó có muốn một buổi tiễn không; có người thích, có người ngại.
• Nghỉ việc trong hoàn cảnh không vui thì trao riêng và ngắn gọn.
• Đừng nhắc tới lý do họ nghỉ lúc trao quà.

Nếu mình là người nhận

• Bị trao trước đám đông thì nhận và cảm ơn ngắn, xử lý phần còn lại sau.
• Không mở ngay nếu thấy không tiện.
• Thấy món quá lớn thì nói riêng với người tặng sau đó, nhẹ nhàng.
• Báo lại theo quy định của nơi làm nếu cần, và làm việc đó một cách bình thường.
• Cảm ơn riêng sau đó một câu thì người tặng cũng nhẹ lòng hơn.

Một câu để tự kiểm

Trước khi quyết trao ở đâu, hỏi: cách này có làm người nhận phải diễn không?

Nếu có, thì chọn cách kia. Quà là để người ta vui, không phải để người ta xử lý một tình huống.

Câu hỏi thường gặp